جایزه فیلدز

هر ساله یکی از خبرهای مهم علمی مربوط به اهدای جایزه‌های نوبل است. شش جایزه که چهار جایزۀ آن مربوط به علوم فیزیک، شیمی، پزشکی و اقتصاد است و دو جایزۀ دیگر برای صلح و ادبیات. آلفرد نوبل ($\rm{Alfred\; Nobel}$)، شیمی‌دان سوئدی، با اختراع دینامیت ثروت زیادی به‌دست آورد که البته بیشتر از راه فروش اسلحه به‌دست آمده بود. نوبل وصیت کرد که ثروتش وقف جایزه‌هایی شود که وقف صلح شوند. با شروع قرن بیستم، اهدای جایزۀ نوبل شروع شد؛ ولی با نگاهی به قرن بیستم و جنگ جهانی اول و دوم می‌توان نتیجه گرفت که مبلغی که بنیاد نوبل خرج صلح کرد خیلی کمتر از مخارج جنگ است.

شاید سؤال کنید: چرا جایزه نوبل به ریاضیات اختصاص نمی‌یابد؟ این سوال پایۀ داستان‌ها و روایت‌های فراوانی شده است که معروف‌‌ترین آنها روایتی عاشقانه است! می‌گویند آلفرد نوبل عاشق دختری می‌شود، ولی ازدواج آن دختر با یک ریاضی‌‌دان، کینه‌ای بزرگ نسبت به ریاضیات در دل نوبل پدید می‌آورد! البته بیشتر موّرخان این داستان را یک شایعۀ بی‌اساس می‌دانند و به نظر آنها تنها دلیلی که نوبل جایزه‌ای به ریاضیات اختصاص نداده، این است که در زمان او ریاضیات نقش مستقیمی در علم شیمی نداشته و شیمی علمی بوده کاملا تجربی و بیگانه با فرمول‌های ریاضیات.

فلیکس کلاین ($\rm{Felix\; Klein}$) و جرج کانتور ($\rm{George\; Cantor}$) ریاضی‌دانان بزرگ آلمانی طرحی ریختند تا هر چند وقت یک‌بار ریاضی‌دانان سراسر جهان گرد هم آیند و به تبادل نظر بپردازند. اولین این گردهمایی در اواخر قرن نوزدهم برگزار شد و پس از آن از سال $1900$ هر چهار سال یک‌بار (به‌جز در زمان جنگ‌های جهانی) این گردهمایی که «کنگرۀ بین‌المللی ریاضی» نام دارد برگزار می‌شود و بزرگ‌ترین و مهم‌ترین گردهمایی ریاضی‌دانان سراسر جهان است.

در سال $1924$ کنگره بین‌المللی ریاضی در تورنتو کانادا برگزار شد. در این کنگره ریاضی‌دانان تصمیم گرفتند به دستاوردهای برجستۀ ریاضیات دو مدال طلا اهدا شود. دبیر این کنگره جان فیلدز ($\rm{John\; Fields}$)، بودجۀ لازم را برای بنیان نهادن این جایزه اهدا کرد و برای نخستین‌بار در سال $1936$ این جایزه به دو ریاضی‌دان داده شد.

جایزه فیلدز
تصویر ارشمیدس روی مدال فیلدز

دو جایزه نوبل و فیلدز تفاوت‌های زیادی باهم دارند. مبلغ مادی جایزۀ فیلدز اصلا قابل مقایسه با جایزۀ بیش از یک میلیون دلاری نوبل نیست و شرط سنی زیر چهل سال، رسیدن به جایزۀ فیلدز را خیلی دشوار می‌سازد.

مریم میرزاخانی، ریاضی‌دان معروف ایرانی که دانش‌آموز مراکز استعدادهای درخشان بوده است، اولین زنی است که موفق به دریافت جایزۀ فیلدز شده است.

کوچر بیرکار (فریدون درخشانی) ریاضیدان متولد شهرستان مریوان، نیز در سال ۲۰۱۸ برندهٔ جایزه فیلدز بوده است.

منبع: صفحهٔ ۵ و ۶ کتاب ریاضیات تکمیلی هفتم (ویژهٔ مدارس استعدادهای درخشان)

مسابقه ریاضی

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of